Toch nog verder behandelen?

In de afgelopen maand oktober ben ik door een orthopedisch chirurg benaderd. Zij klimt ook en ik kom haar wel eens tegen in de klimhal. Ze had röntgenfoto's en een scan van mijn enkel op ons klimblog gezien en ook keek ze naar hoe ik me in de hal beweeg. Zij dacht dat ze misschien iets kon betekenen voor mijn enkel. Ik heb haar bezocht in de Bergmankliniek in Naarden en na onderzoek heeft ze me doorverwezen naar het UMC in Utrecht. Alhoewel de polikliniek orthopedie beweert geen enkels meer te behandelen, ben ik daar nu toch op de wachtlijst geplaatst voor het toepassen van een enkel-distractie volgens de Ilizarov-techniek. Meer hierover volgt binnenkort op dit blog.

Een jaar lang klimmen

Lange tijd niets gepost op dit blog - dat komt omdat ik een jaar in Europa op reis ben geweest om te klimmen. Op ons klimblog kun je zien wat we gedaan hebben. Veel mensen hebben me tijdens de reis en erna gevraagd hoe het gaat met mijn enkel. Heeft mijn enkel geleden onder een jaar lang alleen maar klimmen?

Hulpmiddelen en acceptatie
Om verdere slijtage te vertragen en pijn te minderen, loop ik met krukken of een stok. Klimmen gaat goed, omdat ik altijd een brace draag en inmiddels aardig door heb hoe ik mijn enkel kan ontzien tijdens het klimmen. Ik vervloek de krukken nog wel regelmatig: als je door dicht struikgewas naar de instap van een route moet lopen, dan is het lopen een crime. Ook met krukken bergop is erg zwaar. In Margalef (in Catalonië) was ik trouwens niet de enige klimmer met krukken. We hebben daar een klimmer met één been gezien. Hij klom met 2 vingers in zijn neus 7c-8a. Daar kan ik nog wat van leren!

Artrodese, of nog niet?
Als de pijn in mijn enkel ondraaglijk gaat worden , zal de enkel moeten worden vastgezet (artrodese). Maar het gaat wonder boven wonder goed met mijn enkel. Niet dat ik nu ineens kan rennen springen of dansen, maar omdat ik steeds beter weet wat ik wel en wat ik niet kan  doen. Tot nog toe geef ik mijn enkel een '8'. Wat mij betreft laat het vastzetten nog even op zich wachten.

Zie ook: www.nonstopclimbing.nl

Fietsen: beter van niet

Klimmen gaat goed
Het ging sinds het vroege voorjaar heel goed met mijn enkel. Goed in de zin dat ik relatief weinig pijn had. Mijn fysiotherapeut vraagt soms welk cijfer ik mijn enkel geef en ik geef het al een tijdje een '8 '. Na de zomer, toen ik drie weken geklommen had met weinig enkelklachten en ik ook een week lang een herdershond te logeren had, dacht ik: "Als het nou zo goed gaat, misschien kan ik dan wel weer gaan fietsen naar mijn werk. Misschien zijn de pezen rond mijn enkel wel weer sterk genoeg om dit aan te kunnen."

Fietsen?
Ik ben ongeveer 3 weken lang bijna dagelijks naar mijn werk gefietst en weer terug. Dat is 10 km. enkele reis. Niet veel, maar naast mijn werk blijkt het toch te belastend te zijn. Ik heb sinds de eerste dag fietsen pijn. Eerst dacht ik nog dat het van de verhuizing binnen school was (ben van een lokaal boven in het gebouw naar een lokaal beneden in het gebouw gegaan). Pieter was sceptischer en wees me erop dat ik al eerder had proberen te fietsen en dat dat toen ook niet goed ging. Hmm, vergeten (of verdrongen?).

Toeclip?
Afgelopen week met de fysiotherapeut gepraat en gekeken naar manieren om het fietsen lichter te maken. De beweging van het gewricht wordt bij fietsen na een tijdje pijnlijk. Daarom zou ik met mijn D-schoenen kunnen gaan fietsen. Of misschien dat een toeclip het fietsen minder belastend maakt. Met zo'n ding schijn je je voet in een hoek van 90 graden te moeten houden om goed te kunnen fietsen. En dat voorkomt dus dat ik het gewricht te veel belast.
Ik ga nu in ieder geval een toeclip op het linker-pedaal zetten en verder maar weer suf met de auto op en neer naar mijn werk. Fietsen bewaar ik voor ritjes binnen Zeist of bij Pieter in de buurt en voor als er een hond komt logeren. Als ik maar soms fiets, valt de pijn wel mee en misschien dat een toeclip dan de pijn kan helpen voorkomen. 

Acceptatie
Waarschijnlijk ging het dus zo goed met mijn enkel omdat ik nauwelijks meer fietste. Ik blijf het lastig vinden om me neer te leggen bij mijn beperkingen. Ik heb nu wel één voordeel van een artrodese (het vastzetten van de enkel) ontdekt: als de enkel vastgeschroefd is, zal ik weer naar hartenlust kunnen fietsen!

Reddingsoefening in rots door brandweer

Afgelopen weekend ben ik met Pieter en Dirkjan naar Freyr geweest. Terwijl wij aan het klimmen waren, waren brandweermannen bezig met een reddingsoefening.
Ik ben bij mijn eigen klimongeluk in Freyr destijds door Pieter naar beneden gelaten en Belgische klimmers hebben mij uit het touw gehaald en mijn gordel en schoenen uitgedaan. Daarna ben ik door reddingwerkers op een brancard naar de Maas gedragen om vanaf daar met een bootje naar de overkant te varen en verder te gaan met een ambulance.
Deze mannen oefenden een redding waarbij ze iemand uit de rots moesten halen met een brancard. Zodra het slachtoffer beneden aan de rots was, sjouwden ze de brancard, gesteund door een takelsysteem naar boven.... Het was ontzettend zwaar, te horen aan de zuchten en het gemopper van de mannen. En op een gegeven moment viel het slachtoffer ook nog met zijn brancard en al om... Ik had destijds een spuitje met morfine gehad, en voelde dus erg weinig. Ik heb ook niet meegekregen dat het er zo rommelig aan toe ging. Volgens Pieter hadden de reddingwerkers die mij over een hobbelig pad naar beneden moesten dragen het ook niet makkelijk en verliep het ook niet vloeiend. Maar door de morfine (en de shock) heb ik daar niets van meegekregen. Bij de reddingsoefening die ik hier zag, kreeg ik het idee dat ze misschien wel met opzet zo klunzig deden. Bij wijze van waarschuwing aan de aanwezige klimmers: "O wee als je hier een ongeluk krijgt, dan staat dit je te wachten..."

Naar Freyr om te 'rouwen'

Op Bevrijdingsdag ben ik met Pieter naar Freyr gegaan. We hebben er niet geklommen, maar we zijn naar de plek gegaan waar ik ben gevallen. Ik hoop dat dit bezoek me helpt om het verdriet te verwerken dat ik heb om mijn verloren enkel. Ik ben geneigd om over verdriet heen te stappen en maar vooral dóór te gaan. 

Frustraties
Maar laten we wel wezen: in het geval van zo'n enkel is er niets positiefs te melden: ik kan niet meer wandelen zonder hulpmiddelen; ik ben gaan autorijden omdat ik dan veel momenten van pijn voorkóm; ik kan niet rennen; ik kan niet meer dansen; ik kan niet zonder meer naar een concert of tentoonstelling (lang staan); ik heb vaak pijn; de pijn houdt me soms wakker; ik kan niet meer zonder pijn zwemmen; ik kan niet meer met zware boodschappentassen sjouwen; rotsklimmen kan ik alleen 'onder voorwaarden' met de hulp van anderen; werken gaat ook niet zonder meer; enzovoort enzovoort.
Ik relativeerde dit altijd door te denken dat ik er goed van af ben gekomen. Ik ben ten slotte ook op mijn hoofd terecht gekomen. Maar relativeren helpt niet om het verdriet weg te nemen. Ik ben een goed functionerende enkel kwijt en dat zal er in de toekomst niet beter op worden. Tijd om toch onder ogen te zien wat ik mis en waar ik van baal.  

Het ongeluk
Iedere keer als ik daar kom en het pad opstap naar de rotsen, overvalt me een soort duizeligheid en krijg ik buikpijn. Ik kan er niet zijn zonder me fysiek beroerd te voelen.
Het was raar om bij 'de plek des onheils' te zijn. Ik heb geluncht op de plek waar ik eerste hulp heb gekregen van andere klimmers en de Bergredding. Pieter en ik hebben foto's gemaakt van de route waarin ik ben gevallen en we hebben besproken hoe ik nou precies ben gevallen. In mijn gedachten had de route weinig obstakels. Nu zag ik dat er veel randjes waren waar ik met mijn enkel tegen aan geklapt kan zijn. Het lijkt erop dat ik een korte pendel heb gemaakt naar links en met mijn enkel op een richel terecht ben gekomen. Daarna ben ik gekanteld met mijn hoofd tegen de wand.

Nog meer frustraties
Toen we uitgekeken waren, zijn we verder gelopen richting Dinant. In plaats van het steile bospad omhoog te nemen, zijn we beneden langs de Maas richting Dinant gelopen. Dat zou voor mij wel eens makkelijker kunnen zijn. Dan konden we namelijk over de weg bovenlangs terug. Nou nee dus. Het duurde eindeloos lang (voor mij dan) en op een gegeven moment stelde Pieter voor om de auto te gaan halen en dat ik dan zou wachten. Mijn eerste reactie was "Nee, hoor, het gaat wel, ik vind het alleen niet leuk". Maar na de zoveelste bocht, pijn in mijn schouders en handen van het op krukken lopen, heb ik toch maar toegegeven. Samen met Harm (logeerhond) heb ik gewacht tot Pieter ons kwam ophalen. G..., wat baal ik ervan dat ik dat soort korte stukjes niet meer kan lopen en dat een ander me moet helpen.
Misschien was dit nog wel het moeilijkste deel van de dag. Ik heb er een ontzettende hekel aan om om hulp te vragen en te erkennen dat ik iets niet meer kan. 

Wanderfreunde

Loophulpmiddelen
Ik word al een aardige expert in de verschillende soorten loophulpmiddelen die er zijn. Ik had al twee paar krukken en een wandelstok. Nu heb ik onlangs een paar "Wanderfreunde" gekocht (zie foto). De wandelstok gebruik ik als ik maar hele korte stukjes hoef te lopen. De gewone krukken gebruik ik met name op school als ik met de kinderen naar zwemmen, gym of zoiets moet.

Opvouwbare krukken
Deze krukken gebruik ik als ik ga klimmen. We moeten regelmatig een lastig pad op naar de rots en de krukken voorkomen dat ik veel pijn in mijn enkel krijg. De krukken zijn opvouwbaar, zodat ik ze in mijn rugzak kan proppen als ik meerdere touwlengtes kan klimmen. Als je meerdere touwlengtes klimt, kun je niet altijd abseilen (i.v.m. steenslag of omdat er veel andere klimmers volgen in de route). Soms moet je daarom weer afklauteren of is er een paadje naar beneden. Daarbij gebruik ik dan deze krukken. Helaas zijn deze opvouwbare krukken toch nog wel groot en dat betekent dat ik ook een tamelijk grote rugzak mee moet nemen. En dat klimt niet handig. Soms moet je door hele smalle 'schoorsteentjes' heen en dan blijf ik wel eens 'steken'. 

Wanderfreunde
Maar goed, sinds kort heb ik een nieuw paar 'krukken'. Pieter heeft ze gezien bij een collega die ook problemen heeft met lopen. Het zijn eigenlijk gewone wandelstokken, maar voor mij zijn ze eigenlijk ook prima. Ze hebben de hilarische naam "Wanderfreunde". Ik kan ze heel klein maken - het zijn namelijk 'telescoopstokken'. Iedere stok kan maximaal 100 kilo dragen, dus sterk genoeg. Ik kan ze in een klein rugzakje doen, zodat ik niet meer blijf vastzitten in lastige passages. En ze wegen niets! Het enige nadeel is dat ik mijn enkel niet volledig kan ontlasten. Omdat ze geen 'manchetten' hebben kan ik er niet in 'hangen'. Ik heb ze nu één weekend gebruikt en ze zijn me heel goed bevallen!

Verdriet om mijn enkel

Nerveus in Freyr
Ik ben sinds mijn val niet meer vaak in Freyr geweest om te klimmen. Iedere keer dat ik er kom ben ik nerveus en gespannen. Vorige week ben ik met Johan en Pieter gegaan en ik had er veel zin in. Maar het viel erg tegen. Ik werd al snel heel erg nerveus en begon me ontzettend stroef te bewegen. 

Ontmoeting met 'ooggetuigen'
Ik kwam ook nog twee mensen tegen die destijds bij het ongeluk aanwezig waren. Eén van hen heeft de bergredding gebeld en zijn vriendin heeft mijn been gezet. De andere had het alleen maar zien gebeuren. Beiden waren verbaasd over de trage redding en ze vonden dat er maar geprutst werd. Ook vertelde één van hen dat de klimster die mijn been spalkte, een reprimande heeft gekregen van de ambulance-arts. Terwijl ze volgens mij alleen maar heeft willen voorkomen dat de doorbloeding stopte. Hun verhaal maakte me ook niet veel vrolijker en er kwam een flinke golf verdriet omhoog. Uiteindelijk heb ik de eerste dag nauwelijks geklommen, maar vooral gespeeld met wat honden die er rond liepen. De tweede dag ging het al beter en heb ik toch nog wat leuke routes kunnen klimmen.

Tegenvaller
Ik was echt verbaasd over mijn verdriet. Ik dacht dat ik het wel achter me had gelaten.  Misschien heeft het toch te maken met dat ik sinds december/januari weet dat mijn enkel nu echt 'uit ontwikkeld' is en het nu een kwestie is van tijd. Tijd waarin ik voorzichtig moet zijn met belasting in de hoop dat ik met deze slechte enkel zo lang als mogelijk kan doen. Op een gegeven moment zal de pijn zo erg worden dat ik waarschijnlijk niets liever wil dan mijn enkel te laten vastzetten. Maar dat is nu nog geen optie voor mij. Tot december had ik nog hoop op wat verbetering. Die hoop heb ik nu niet meer. De enige hoop die ik heb, is dat ik nog lang met deze enkel kan doen. Het besef dat mijn enkel vanaf nu alleen nog maar achteruit kan gaan en op termijn zal worden vastgezet, zorgt er blijkbaar voor dat het verdriet nu naar boven kan komen.

De route zit in de versnijding

'Rouwen'?
Binnenkort ga ik een keer naar Freyr. Niet om te klimmen, maar gewoon om er te zijn. Ik wil de plek zien waar ik ben gevallen (heb ik sindsdien niet meer gezien). Hopelijk helpt het me om mijn frustraties te verwerken. Ik baal om wat ik niet meer kan, maar ik vind ook dat ik niet mag zeuren: ik heb geen ander letsel, ik ben gezond, ik kan weer best veel, dus genoeg getreurd, klaar, verder gaan. Maar kennelijk moet ik ook iets doen met het verdriet.

Pijn

Hoe ga je om met pijn? Soms heb ik pijn in het gewricht en dan helpt het om niet of veel minder te bewegen. Ik heb nu sinds relatief lange tijd geen gewrichtspijn, dus dat is prettig. Ik gebruik een of ander vreemd middel (glucosamine) en dat schijnt de 'veerkracht' van het kraakbeen te bevorderen. Ik heb niet al het kraakbeen meer, maar dat wat er zit, lijkt er baat bij te hebben. De pijn die ik nu vaak heb, is pijn in de pezen van mijn voet en enkel. Dat gaat soms alleen maar weg met ontstekingremmers/pijnstillers. Die wil ik echter niet te veel gebruiken, omdat ik dan niets meer voel en dus ook niet weet of ik stiekem niet te veel doe. Dat doe ik dan ook alleen maar in de nacht - dan slaap ik ook beter (met zere pezen, ga ik veel woelen om de onrust in mijn onderbeen weg te krijgen).

In de toekomst zal het ook wel vaker nodig zijn, tot het moment waarop de enkel vastgezet gaat worden. Waarom wordt er bij een verbrijzelde enkel nou niet een gebruiksaanwijzing geleverd...

Bezoek aan een orthopedisch chirurg

De scan
Maandag ben ik bij de orthopeed geweest om de ct-scan te bespreken die vorige week is gemaakt. Enkele beelden van mijn enkel staan hiernaast. Uit de scan blijkt dat mijn enkel in zeer slechte staat is. Er zitten grote oneffenheden ('gaten') in het gewricht. De chirurg merkte ook op dat hij nu ook niet meer kon zeggen of de eerste operatie wel beter had kunnen gaan. Nog steeds is te zien dat de breuk bijzonder gecompliceerd was en altijd ernstige gevolgen zou hebben. (Vraag blijft waarom er geen orthopeed bij is geroepen).
 
Artrodese
Het enige wat deze chirurg kan doen, is 'vastzetten' (artrodese). Een enkelprothese gaat erg kort mee en is volgens hem niet geschikt voor intensief gebruik. En aangezien ik niet van plan ben om stil te gaan zitten, is dat misschien wel nooit een optie.
Vastzetten betekent dat ik mijn enkel niet meer kan bewegen en dat ik daardoor in ieder geval geen pijn meer zal hebben. Omdat de enkel in een bepaalde positie wordt vastgezet, zal ik (al dan niet met speciale zolen of schoenen) kunnen lopen zonder stok of krukken. Nadeel is wel dat ik sneller slijtage zal oplopen in mijn voorvoet.

En nu?
De foto's zagen er echt belabberd uit en het was weer flink slikken. Hoop op verbetering is er niet en dat is toch een heel ander beeld dan waar ik me nu mee staande hield. Ik ben hier erg verdrietig over.
Tegelijkertijd ben ik blij dat ik nu precies weet hoe het er uit ziet en hoe het er voor staat. Ook ben ik blij dat ik niet meer onzeker hoef te zijn over welke bewegingen nu voor versnelde slijtage zorgen. De chirurg is van mening dat het niet veel uitmaakt wat ik doe in het dagelijks leven: slechter kan eigenlijk niet. Ik blijf wel voorzichtig doen met mijn enkel, maar het is dus niet zo dat klimmen en mijn werk mijn enkel erg veel kwaad doen. Volgens de chirurg is pijn de grens; daar hou ik me al vrij lang aan, dus daar ben ik al aan gewend.
Verder heeft de chirurg gezegd dat ik moet proberen om zo lang mogelijk met deze enkel te doen. Mochten de pijnklachten te erg worden, dan kan ik terug komen om hem vast te laten zetten. Als de enkel blijft zoals hij nu is, hou ik het nog erg lang vol, maar ja, daar heb ik natuurlijk geen zicht op.

Op zoek naar verdere hulp

Onverklaarbare klachten
Ik ben afgelopen maandag naar een orthopedisch chirurg in Amstelveen geweest. Ik heb een aantal klachten (onder meer knakkende geluiden met een scherpe pijn) die niet goed verklaard konden worden. Voor de zomer ben ik op zoek gegaan naar een specialist die me hierbij zou kunnen helpen. Mijn fysio had een theorie over bot- of kraakbeensplinters die in de weg zaten en pijn veroorzaakten. Die splinters zouden via een artroscopie verwijderd kunnen worden en dan zou het lopen minder pijnlijk zijn.

Zoektocht naar een orthopedisch chirurg
Het duurde even voor ik een specialist gevonden had met een wachttijd van minder dan een jaar die ook nog enkels behandelt. Het UMC in Utrecht liet me bijvoorbeeld eerst al mijn gegevens opsturen, voordat ze zeiden dat er geen enkels meer behandeld werden in het UMC... Amstelveen dus.

Falen bij de operatie?
De arts in Amstelveen werkte ten tijde van mijn operatie in het Diakonessenhuis als orthopeed en bleek mijn chirurg wel te kennen. Dat bleek wel wat wrang te zijn, want na bestudering van de ct-scan en de röntgenfoto's van de breuken, bleek hij vraagtekens te hebben bij de operatie die verricht was. Een bepaald stuk bot (van de onderkant van mijn scheenbeen) is zodanig teruggeplaatst dat het gewrichtsvlak een ernstige oneffenheid heeft en dat je niet kunt spreken van een goede anatomische stand. Ook konden we zien dat er nog steeds een soort opening in één van de botten blijkt te zitten... De Amstelveense arts vroeg zich af waarom hij er niet bij was geroepen en of dit nou werkelijk niet anders had gekund... Tja, dat weet ik natuurlijk ook niet.

Artrodese?
Er zijn in ieder geval geen losliggende splinters aanwezig en de pijn wordt verklaard door de grote oneffenheid. Het kraakbeen wordt als het ware ingedeukt en dat veroorzaakt pijn. De arts gaf aan dat het levenslang met krukken lopen geen optie is omdat dat allerlei andere klachten zal veroorzaken. Klachten die ik al in lichte mate ken: pijn aan handen, polsen, schouders en rug. De enige mogelijke operatie die voor pijnverlichting kan zorgen is een zogenaamde enkel-artrodese. Daarbij wordt het enkelgewricht operatief 'vastgezet'. Ik kan dan 'lopen' zonder krukken en pijn, maar heb misschien wel rare schoenen nodig en ik zal op termijn weer in andere gewrichten klachten gaan ontwikkelen.
 
Wordt vervolgd
Het is nu een kwestie van het afwegen van de voor- en nadelen. De huidige situatie hou ik nog wel even vol, maar hoe lang is dat wijs? In januari wordt er een ct-scan gemaakt en heb ik een tweede gesprek met de chirurg in Amstelveen. Misschien dat ik dan meer weet. Ik heb nu meer duidelijkheid, maar erg vrolijk word ik er niet van.

Mijn eerste keer in een Volvo V70

Pieter heeft een nieuwe auto gekocht: een zelfde als hij al had, maar dan een automaat! Ik kan er nu dus ook in rijden. Heel fijn als we gaan klimmen in Verweggistan. Tot nu toe reed Pieter of alles alleen of hij werd afgewisseld door een andere klimmer. Als we nu samen rijden, kunnen we de rit delen. Wel zo veilig. Wat minder is, is dat de Volvo nogal lang is. Mijn god - je parkeert hem niet zomaar even ergens in... Alleen het wegrijden van Pieters oprit is al een hele kunst. Met mijn mini-barrel kan ik keren op een postzegel. Met Pieters auto heb ik de hele straat nodig om een fatsoenlijke draai te kunnen maken zonder iets te raken.
Maar goed, hij rijdt wel erg fijn. Zo fijn zelfs dat ik mijn eigen auto al een keer vervloekt heb. In mijn auto voel je elke oneffenheid op de weg en hij maakt erg veel lawaai in vergelijking met Pieters auto. De Suzuki rijdt zo comfortabel als een glasbak.

Gehandicaptenparkeerkaart

Tegelijkertijd met het ophalen van mijn rijbewijs heb ik een gehandicaptenparkeerkaart aangevraagd. De baliemedewerker van de gemeente Zeist was erg onwillig om daaraan mee te werken. Volgens haar had ik daar geen recht op. Ze heeft me na flink wat gezeur de voorwaarden gegeven waaraan je moet voldoen om zo'n kaart te krijgen. Die voorwaarden kende ik al. Toen begon ze weer te zeuren: "Dat kost wel 135 euro hoor  en u moet een kopie van uw rijbewijs inleveren èn 2 foto's". 

"Heb ik allemaal bij me, mevrouw.... KOM OP MET DAT FORMULIER!" Na betaling en overhandiging van de benodigde documenten en het ingevulde formulier ging ze uitgebreid mijn reden van aanvraag staan lezen. Daarna was ze ineens een en al begrip. Gvrrr..., moet je er soms boven je middel ook gehandicapt uitzien voor ze gelooft dat je 'slecht ter been' bent? Bovendien, wat heeft zij met mijn medische gegevens te maken?!
Deze week ben ik bij de keuringsarts geweest en zij heeft in 10 minuten tijd bepaald dat ik recht heb op een gehandicaptenparkeerkaart voor de maximale termijn: 5 jaar. Dan moet ik opnieuw gekeurd worden. Niks aan de hand dus.

Een eigen auto....

Afgelopen woensdag heb ik mijn rijbewijs aangevraagd. Het aanvragen duurt normaal gesproken een week, maar omdat ik 's avonds al naar een auto zou gaan kijken, heb ik toch maar een versnelde aanvraag ingediend.
Pieter had maandag op internet een automaat gevonden met maar 50.000 km op de teller voor een lage prijs. Het is een kleine auto van 10 jaar oud. 's Avonds is Pieter met me meegegaan om te kijken en te rijden - ik had immers nog geen rijbewijs... En het bleek een prima ding te zijn!
Wat opvallend is, is dat de auto twee airbags heeft, airconditioning, wat elektronische snufjes en een spoiler, maar geen radio!
Het is nog wel even wennen om nu zelf te rijden. Toen ik zaterdag na het overschrijven van het kentekenbewijs de vorige eigenaar nog even naar huis ging brengen, stapte ik aan de verkeerde kant van de auto in...
Ik sta overigens wel te kijken van mijn eigen enthousiasme - auto's blijven lelijke milieuvervuilende stinkdingen, maar autorijden vind ik erg leuk. Nadat ik vrijdag mijn rijbewijs had opgehaald ben ik meteen een navigatie-systeem en een wegenkaart gaan kopen...

Rijbewijs gehaald!

Vorige week zaterdag ben ik opgegaan voor mijn rijbewijs en ik heb het zowaar in één keer gehaald!
Ik was helemaal niet nerveus (ook al zo wonderlijk) ... tot ik uit de auto stapte na het afleggen van het examen. We gingen na het examen napraten over de route, maar van de zenuwen had ik die helemaal 'gewist'. Maar goed, toen had mijn examinator al wel gezegd dat ik geslaagd was, dus op zich maakte dat ook niet zo veel meer uit.
Ik ben erg blij dat ik nu van al die lessen af ben. Kost erg veel tijd en ook veel geld. Voor een les in een automaat betaal je maar liefst 48€ per uur!
En: nu kan ik dan ook echt gaan rijden! Gaat me veel pijn en energie schelen èn erg veel tijd. Van waar ik woon in Zeist ben ik lang onderweg voor ik bij een station ben. En ook gaan er 's avonds maar weinig bussen. Het was altijd een hele puzzel om naar Pieter of naar de klimhal te gaan. Om nog maar te zwijgen van een reis naar mijn vader in Bergen op Zoom of naar vrienden in Nijmegen.

Enkel-artroscopie

Volgende week donderdag ga ik naar de chirurg die het afgelopen jaar mijn enkel geopereerd heeft. De fysiotherapeut denkt dat bepaalde klachten die ik heb verholpen kunnen worden door een enkel-artroscopie: een kijkoperatie in het gewricht. Hier de link naar een mooi filmpje van een enkel-artroscopie.
Het kraakbeen is beschadigd en mijn fysiotherapeut denkt dat er nog wat losse stukjes kraakbeen dwars zitten. Deze losse stukjes komen soms tussen het gewricht en dat doet pijn. Bovendien beschadigen deze losse stukjes bij beweging van het gewricht het gezonde kraakbeen. De fysiotherapeut heeft geprobeerd de loszittende stukjes uit het gewricht te krijgen in de hoop dat ze ingekapseld worden door het omliggende weefsel. Dat is echter niet gelukt en ik heb er echt veel last van.
Het liefst zou ik behandeld of geadviseerd worden door artsen in het UMC - zij zijn gespecialiseerd in kraakbeen(transplantatie). Volgende week ga ik aan mijn chirurg een verwijzing naar deze artsen vragen. Bureaucratisch is het wel: ik kan geen directe afspraak maken met het UMC. Mijn eigen chirurg is geen specialist op orthopedisch gebied, maar een traumatoloog. Op papier moet hij verklaren dat hij me niet verder kan helpen voor ik naar een specialist kan...

Vakantiekrukken

Van de week nieuwe krukken gekocht. Dit keer opvouwbare. Ze wegen erg weinig en je kunt ze opvouwen tot plusminus 50 cm. Handig voor in de bergen.... Ik kan zo meerdere touwlengtes achter elkaar klimmen en boven aangekomen pak ik de krukken uit mijn rugzak en 'wandel' ik naar beneden.
Klimmen is minder problematisch dan lopen. Lopen gaat wel zolang ik maar krukken gebruik. Zo hoop ik komende zomer toch nog een aantal wat langere routes te kunnen klimmen. Gletsjers zijn helaas al van de baan (dat kan niet met gebruik van krukken), maar klimmen lukt, zolang ik maar bij en van de rots vandaan kan komen. Komend weekend ga ik ze uitproberen. We gaan dan z'n vieren klimmen in Freyr - het gebied waar ik gevallen ben.

Automaat

Heb nu sinds januari rijles. Ik ben begonnen in een automaat, maar in maart wilde ik toch wel proberen of ik niet gewoon in een auto met handmatige versnelling kan rijden. Dat leek aanvankelijk wel te gaan, maar de echt subtiele bewegingen kan ik niet maken. Doordat mijn enkel stijf en pijnlijk is, moet ik de beweging uit mijn bovenbeen halen. Ik word er soms echt wanhopig van en vorige week verloor ik echt de moed. 
Ik heb met Pieter en wat vrienden gesproken en uiteindelijk de knoop doorgehakt: ik ga afrijden in een automaat. Vanaf volgende week zit ik weer in een automaat. Jammer van het geld, maar ik heb het geprobeerd.
In de toekomst zal mijn enkel steeds slechter worden en de moeilijkheden met de koppeling zullen daardoor ook toenemen. Bovendien ben ik van plan om zelf een automaat te kopen, dus echt heel veel zal ik niet in een auto met handmatige versnelling rijden.

Enkel uitontwikkeld

Wat ik wel kan
Ik ben nu zover met revalideren dat ik wel kan zeggen dat mijn enkel 'uitontwikkeld' is. De maximale beweging in het gewricht is al sinds een tijdje bereikt en de kracht in mijn voorvoet en kuit zijn weer voldoende toegenomen. Een beetje meer kracht zou fijn zijn.
Over het algemeen ben ik tevreden met wat ik allemaal weer kan. Ik werk al weer een half jaar 5 dagen per week en ook klim ik gemiddeld twee avonden per week en één keer in de twee à drie weken een weekend.
Ik ben wel iets zwaarder geworden, omdat ik niet meer zoveel kan sporten als ik zou willen. 

Wat ik niet kan
Waar ik moeite mee heb is dat ik niet altijd kan doen wat ik bedacht heb om te doen. Ik zeg regelmatig afspraken af omdat ik teveel pijn heb of omdat mijn enkel echt rust nodig heeft. Ook is reizen met openbaar vervoer erg vermoeiend. Verder vind ik het vervelend dat ik vaak om hulp moet vragen, dat ik niet goed kan tillen (niet handig in het onderwijs of als je graag kampeert). Ook vind ik het erg vervelend dat ik niet meer goed op blote voeten kan lopen. Ik loop thuis het liefst op blote voeten, maar dat kan mijn enkel niet aan. En altijd maar schoenen aan vind ik verschrikkelijk! Gelukkig kan ik wel 'kleppers' aan: klompslippers . Daar ben ik nu dus naar op zoek - heb ik toch een beetje een blote-voeten-gevoel. 

Do's en don'ts
Hieronder een lijstje van "do's en don'ts" :

• niet op blote voeten lopen
• niet langdurig staan - op school heb ik een speciale hoge kruk om bij het bord te werken
• 'netjes' lopen
• lopen met krukken of een stok daar waar mogelijk (scheelt pijn)
• niet sjouwen
• nergens afspringen
• niet rennen (kan ik niet eens!)
• voldoende rust - niet te veel sporten, niet te veel lopen
• zo min mogelijk wandelen
• niet slenteren
• op 'goede' schoenen lopen en niet op leuke niemendalletjes
• zoveel mogelijk een brace aan om de enkel te fixeren (scheelt veel pijn)

Autonieuws

Vorige week dinsdag heb ik mijn eerste rijles in een 'schakelwagen' gehad. Het ging goed - in de zin dat ik met mijn voet goed bij de koppeling kan komen en dat mijn enkel niet te veel last heeft van het vele bewegen. En dat terwijl ik het hele weekend en maandagavond had geklommen en er 2 hele dagen werk op had zitten. Dat is hoopvol! Morgen heb ik 2 lesuren achter elkaar in de schakelwagen - ben benieuwd. Als het goed blijft gaan, kan ik gewoon afrijden in een schakelwagen.
Verder ben ik van plan om toch een auto te gaan kopen. Mijn enkel is vaak een belemmering om ergens met het openbaar vervoer heen te gaan: staan is erg slecht en pijnlijk voor mijn enkel en dat is iets dat je erg vaak moet doen als je met bus en trein reist. Regelmatig zeg ik afspraken af. Fietsen gaat wel - dus naar mijn werk ga ik gewoon met de fiets i.p.v. met de bus. Maar bezoekjes aan vrienden en familie buiten Utrecht kosten me erg veel moeite.
Dus dan toch maar een auto - maar wat is nou een 'milieuvriendelijke' auto? Zijn die er eigenlijk wel? Ik heb me nooit verdiept in auto's, weet nauwelijks wat ze kosten.... Vind het ook eigenlijk zonde van mijn tijd om me daar mee bezig te houden. Om nog maar te zwijgen van het geld dat erin gaat zitten...
Maar goed, eerst maar eens mijn theorie-examen gaan halen. Dat ga ik doen op vrijdag 8 mei.

De schaamte voorbij

Ik werk nu sinds een paar weken weer voltijds en kan dus niet meer mijn boodschappen laten bezorgen - ik ben immers aan het werk. Of ik moet voor hele dure bezorgtijden kiezen ('s avonds) of in het weekend thuis blijven voor de boodschappen. Wat nu? Sjouwen is te belastend. Dan maar een boodschappenkarretje kopen en zelf weer boodschappen doen? Ik ben toch niet bejaard... Zo'n karretje ging me echt te ver. Vrienden zeiden allemaal "Joh, gewoon doen, je hebt ze in allerlei leuke kleuren." Nee, alsof een knalroze karretje het ineens leuk maakt. 
Een maand geleden heeft de fysiotherapeut steunzolen aangemeten. En twee weken geleden kreeg ik ze. Dat gaf me ook niet echt een hip en jeugdig gevoel. Je bent bijna veertig en je hebt krukken, een barkruk bij het fornuis zodat ik zittend kan koken, steunzolen, een stoel voor in de douche. Het enige dat nog miste was een boodschappenkarretje....
Ik heb nu toch maar zo'n karretje gekocht kopen - als je steunzolen hebt, mag je ook een karretje hebben voor de boodschappen. De eerste keer ben ik wel in het donker boodschappen gaan doen, om te wennen (en uit schaamte).